_{Technische informatie over het reinigen van airconditioning en warmtepompen}

Een airconditioner verplaatst tijdens het gebruik grote hoeveelheden lucht. Hierdoor komen stof, pollen en andere verontreinigingen in de binnenunit terecht. Tegelijkertijd ontstaat tijdens het koelen vocht op de koude warmtewisselaar.

Ook de buitenunit staat voortdurend bloot aan vervuiling door onder andere stof, pollen, bladeren en insecten.

Regelmatige controle en reiniging helpt om de luchtstroom en warmteoverdracht van de installatie op peil te houden.

Maar een airconditioner bestaat uit verschillende onderdelen en niet ieder onderdeel moet met hetzelfde reinigingsmiddel worden behandeld.

Daarom maken we onderscheid tussen:

• filters;
• verdamper;
• ventilator;
• condensbak;
• condensafvoer;
• condensor/buitenwarmtewisselaar;
• behuizing;
• koeltechnische aansluitingen.

Wat moet u aan een airco reinigen?

Bij een normale split-airconditioner kunnen we het onderhoud verdelen over twee hoofdonderdelen.

Binnenunit

Hier bevinden zich onder andere:

filter → verdamper → ventilator → condensbak → condensafvoer

Buitenunit

Hier vinden we onder andere:

warmtewisselaar → ventilator → luchtinlaat → luchtuitblaas

Beide units kunnen vervuilen, maar de aard van de vervuiling verschilt.

Daarom bestaan er speciale verdamperreinigers, condensorreinigers en condensafvoerreinigers.

1. Filters reinigen

De luchtfilters vormen de eerste barrière tegen stof en vuil.

Wanneer een filter steeds verder dichtslibt, neemt de weerstand toe en kan er minder gemakkelijk lucht door de binnenunit stromen.

Controleer de filters daarom regelmatig.

Afhankelijk van het type filter kan het volgens de instructies van de aircofabrikant worden:

• uitgezogen;
• gereinigd;
• afgespoeld;
• of vervangen.

Plaats een nat gereinigd filter pas terug wanneer het voldoende droog is.

2. Wat is de verdamper van een airco?

Achter de filters van een wandmodel bevindt zich de warmtewisselaar van de binnenunit.

Tijdens koelbedrijf werkt deze als verdamper.

De ruimtelucht stroomt door de warmtewisselaar:

warme lucht → filter → koude verdamper → gekoelde lucht

Omdat het oppervlak tijdens koelen koud wordt, condenseert vocht uit de lucht op de warmtewisselaar.

Dat condenswater loopt vervolgens naar de condensbak.

Waarom wordt een verdamper vuil?

Hoewel het filter een groot deel van het stof tegenhoudt, kunnen fijne deeltjes alsnog op en tussen de lamellen terechtkomen.

Door de combinatie van:

stof + vocht + bedrijfsuren

kan vervuiling zich op de warmtewisselaar ophopen.

Bij een sterk vervuilde warmtewisselaar kan de lucht minder gemakkelijk tussen de lamellen doorstromen.

Daarom is het verstandig de verdamper tijdens onderhoud te inspecteren.

Welke reiniger gebruik ik voor de verdamper?

Gebruik een product dat expliciet geschikt is voor airco- en HVAC-verdampers.

RJV heeft hiervoor momenteel onder andere:

• Advanced RTU ECD verdamperreiniger;
• Advanced EasyClean universele verdamper- en condensorreiniger;
• Advanced PurAire verdamperreiniger/verfrisser;
• Niccons Airco-Foam;
• Niccons Airco-Clean.

Niccons omschrijft zijn schuimreiniger bijvoorbeeld als een reinigende en verfrissende behandeling voor airconditioningsystemen.

Bekijk reinigingsproducten voor de verdamper 

Let op met de aluminium lamellen

De warmtewisselaar bestaat uit zeer dunne lamellen.

Deze zijn kwetsbaar.

Gebruik daarom geen:

harde borstel
schroevendraaier
scherp gereedschap
harde hogedrukstraal

om vuil tussen de lamellen te verwijderen.

Wanneer de lamellen worden platgedrukt, wordt de vrije luchtdoorlaat kleiner.

Gebruik reinigingsmiddelen bovendien altijd volgens de productinstructies.

Moet een aircoreiniger worden afgespoeld?

Niet altijd.

Er bestaan verschillende soorten producten:

Ready-to-use
Het middel is direct gebruiksklaar.

No-rinse
Volgens de fabrikant hoeft het product bij de voorgeschreven toepassing niet apart te worden nagespoeld.

Concentraat
Moet volgens de voorgeschreven verhouding worden verdund.

Reiniger die moet worden nagespoeld
Na de inwerktijd moet het middel volgens voorschrift worden verwijderd.

Controleer daarom altijd de gebruiksaanwijzing.

Ga niet uit van:

"Aircoreiniger is aircoreiniger."

De gebruiksmethode kan per product behoorlijk verschillen.

3. De ventilatorrol van de binnenunit

Bij veel wandmodellen bevindt zich achter de verdamper een lange cilindervormige ventilator.

Deze wordt ook wel:

ventilatorrol / waaier / cross-flow fan

genoemd.

Ook hier kan zich vuil ophopen.

Wanneer de schoepen van de ventilator sterk vervuild raken, kan dit invloed hebben op de luchtverplaatsing.

Het reinigen van de ventilatorrol is meestal arbeidsintensiever dan het schoonmaken van de filters.

Kan ik de ventilator zelf reinigen?

Dat hangt af van de constructie van de airconditioner.

Bij sommige modellen is de ventilator redelijk bereikbaar, terwijl bij andere modellen gedeeltelijke demontage nodig is.

Wanneer:

• elektrische onderdelen moeten worden verwijderd;
• de ventilatormotor moet worden losgenomen;
• printplaten bereikbaar worden;
• of grote delen van de binnenunit gedemonteerd moeten worden,

is technische kennis belangrijk.

4. Condensbak reinigen

Onder de verdamper bevindt zich de condensbak.

Tijdens het koelen ontstaat condenswater:

verdamper
↓
condenswater
↓
condensbak
↓
condensafvoer
↓
riolering/buiten

of, wanneer afvoer onder natuurlijk afschot niet mogelijk is:

condensbak → condenswaterpomp → afvoer

De condensbak is daardoor regelmatig vochtig en kan vervuilen.

5. Condensafvoer reinigen

De condensafvoer wordt bij airco-onderhoud gemakkelijk vergeten.

Toch kan juist hier vervuiling problemen veroorzaken.

Door ophoping van vuil kan de vrije doorgang van de condensleiding afnemen.

Mogelijke gevolgen zijn:

• slecht weglopend condenswater;
• water in de condensbak;
• lekkage uit de binnenunit;
• storing van een condenswaterpomp.

RJV heeft hiervoor onder andere Advanced DrainKleen condensafvoerreiniger in het huidige assortiment.

Bekijk condensafvoerreinigers 

Hoe herken ik een probleem met de condensafvoer?

Een veelvoorkomend signaal is:

water dat uit de binnenunit druppelt.

Maar dat betekent niet automatisch dat de afvoer verstopt zit.

Controleer ook:

• condensbak;
• afschot van de leiding;
• slangverbindingen;
• condenswaterpomp;
• vlotter;
• vervuiling van de verdamper;
• eventuele ijsvorming.

Zoek dus eerst naar de oorzaak voordat onderdelen worden vervangen.

Condenswaterpomp onderhouden

Wanneer condenswater niet onder natuurlijk afschot kan worden afgevoerd, wordt vaak een condenswaterpomp toegepast.

Ook deze kan vervuilen.

Controleer tijdens onderhoud onder andere:

reservoir → vlotter/sensor → aanzuigslang → pomp → persleiding

Een vervuild reservoir of detectiesysteem kan de werking van een pomp beïnvloeden.

Bekijk condenswaterpompen 

6. Buitenunit reinigen

De buitenunit heeft een heel ander soort vervuiling te verwerken dan de binnenunit.

Denk aan:

• stof;
• zand;
• pollen;
• bladeren;
• insecten;
• straatvuil;
• vettige aanslag.

Vooral een buitenunit die dicht bij een straat, boom, struik of andere vervuilingsbron staat kan sneller vervuilen.

Waarom moet de warmtewisselaar buiten schoon blijven?

De buitenunit moet grote hoeveelheden buitenlucht door de warmtewisselaar verplaatsen.

Wanneer de lamellen steeds verder dichtslibben, wordt deze luchtstroom beperkt.

Daardoor kan de warmteoverdracht verslechteren.

Controleer daarom niet alleen de lamellen, maar ook of rondom de buitenunit voldoende vrije ruimte aanwezig is.

Verwijder bladeren en andere blokkades bij de luchtinlaat en uitblaas.

Welke reiniger voor de buitenunit?

Gebruik hiervoor een geschikte condensor-/warmtewisselaarreiniger.

RJV verkoopt momenteel onder andere:

Advanced RTUCC condensorreiniger

en

Advanced EasyFoam voor sterk vervuilde condensors.

Daarnaast is Advanced EasyClean bedoeld als universele verdamper- en condensorreiniger.

Verdamperreiniger of condensorreiniger?

Een handige vuistregel:

Gebruik altijd de toepassing die de fabrikant van het reinigingsmiddel aangeeft.

Waarom geen gewone allesreiniger gebruiken?

Een airconditioner bevat verschillende materialen:

aluminium → koper → coatings → kunststoffen → rubber → elektronica

Een huishoudelijk schoonmaakmiddel is niet automatisch geschikt voor deze materialen.

Een verkeerd middel kan resten achterlaten of materialen/coatings aantasten.

Gebruik daarom bij voorkeur een product dat specifiek ontwikkeld is voor airconditioning en HVAC-toepassingen.

Pas op met agressieve condensorreinigers

Voor sterk vervuilde buitenwarmtewisselaars bestaan krachtigere reinigingsproducten.

Sterker betekent echter niet automatisch beter.

Gebruik een krachtig product alleen:

• voor de toepassing waarvoor het bedoeld is;
• in de voorgeschreven concentratie;
• met de voorgeschreven inwerktijd;
• met de juiste persoonlijke bescherming;
• en volgens de instructies voor naspoelen.

Een middel langer laten inwerken omdat de condensor erg vuil is, is niet automatisch verstandig.

Mag ik een airco met een hogedrukreiniger schoonmaken?

Voorzichtigheid is hier belangrijk.

Een krachtige waterstraal kan:

• lamellen verbuigen;
• water in elektrische onderdelen drukken;
• sensoren of aansluitingen beschadigen.

Gebruik daarom geen ongecontroleerde hogedrukstraal rechtstreeks op kwetsbare warmtewisselaars of elektronica.

Professionele reinigingsapparatuur wordt gecontroleerd en doelgericht gebruikt.

Elektronica beschermen

Dit is vooral bij de binnenunit belangrijk.

Daar bevinden zich onder andere:

• printplaat;
• temperatuursensoren;
• ventilatormotor;
• aansluitklemmen;
• display-elektronica;
• communicatie-elektronica.

Schakel de installatie voor onderhoud volgens voorschrift veilig uit en voorkom dat reinigingsvloeistof op elektrische componenten terechtkomt.

Reinigingshoes bij grondige reiniging

Bij uitgebreide reiniging van een wandairco kan een speciale airco reinigingshoes/reinigingszak praktisch zijn.

Deze wordt rond de binnenunit geplaatst om loskomend vuil en reinigingswater gecontroleerd op te vangen.

Vooral wanneer verdamper en ventilator grondig worden gereinigd, voorkomt dit dat vuil water over:

• muur;
• vloer;
• meubels

terechtkomt.

Airco ruikt muf – moet ik een luchtverfrisser gebruiken?

Niet als eerste stap.

Wanneer een airconditioner onaangenaam ruikt, moet eerst worden onderzocht waar de geur vandaan komt.

Controleer bijvoorbeeld:

filters → verdamper → ventilator → condensbak → condensafvoer

Een luchtverfrisser kan een aangename geur geven, maar verwijdert een vervuilde warmtewisselaar of condensbak niet.

Dus:

eerst reinigen → daarna eventueel verfrissen.

RJV heeft hiervoor onder andere Advanced Easyfresh en Niccons Airco-Fragrance in verschillende geuren.

Reinigen en desinfecteren zijn niet hetzelfde

Deze begrippen worden regelmatig door elkaar gebruikt.

Reinigen is primair gericht op het verwijderen van vervuiling.

Desinfecteren heeft een andere specifieke functie en vereist een product dat daarvoor is toegelaten en volgens de voorgeschreven toepassing wordt gebruikt.

Noem een gewone aircoreiniger daarom niet automatisch een desinfectiemiddel.

Dit is ook voor productteksten op een webshop een belangrijk onderscheid.

7. Behuizing van de airco reinigen

Na technisch onderhoud kan ook de buitenzijde worden gereinigd.

RJV verkoopt hiervoor bijvoorbeeld Advanced EasyFinish voor kunststof en roestvrij staal.

Een nette buitenzijde is vooral bij zichtbare binnenunits onderdeel van een professioneel afgewerkte onderhoudsbeurt.

8. Lekzoekspray – waarvoor gebruik je die?

Een lekzoekspray is geen reinigingsmiddel.

Het is een onderhoudsproduct waarmee geschikte verbindingen op lekkage kunnen worden gecontroleerd.

RJV verkoopt hiervoor momenteel Advanced EasyFind Bubble-Up lekzoekspray.

Bij lekkage ontstaat op de betreffende plaats belvorming.

Werkzaamheden waarbij het koudemiddelcircuit wordt geopend of koudemiddel wordt teruggewonnen, gevuld of verwerkt vallen echter onder koeltechnische werkzaamheden en kunnen wettelijke certificering vereisen.

Bekijk lekzoekmiddelen 

Wanneer airco onderhoud uitvoeren?

Er bestaat niet één onderhoudsinterval dat voor iedere installatie ideaal is.

Hoe snel een airconditioner vervuilt hangt af van:

• aantal bedrijfsuren;
• gebruik voor alleen koelen of ook verwarmen;
• hoeveelheid stof in de ruimte;
• huisdieren;
• pollen;
• gebruik in woning, winkel of werkplaats;
• omgeving van de buitenunit.

Een airco die het hele jaar verwarmt én koelt maakt aanzienlijk meer bedrijfsuren dan een airco die alleen tijdens warme zomerdagen wordt gebruikt.

Zelf airco reinigen of laten onderhouden?

Een gebruiker kan bij veel systemen eenvoudige werkzaamheden zelf uitvoeren, zoals:

• filters controleren;
• filters volgens voorschrift reinigen;
• buitenzijde afnemen;
• bladeren rond de buitenunit verwijderen;
• visueel controleren of condenswater goed wegloopt.

Uitgebreidere werkzaamheden kunnen technische kennis vereisen.

Denk aan:

• demonteren van de binnenunit;
• verwijderen van ventilatorrol;
• elektrische werkzaamheden;
• openen van het koudemiddelcircuit;
• koudemiddeltechnische werkzaamheden;
• diagnose bij storingen of lekkage.

Eenvoudig stappenplan voor airco-onderhoud

Stap 1 – installatie uitschakelen

Maak de installatie volgens de voorschriften veilig spanningsloos.

Stap 2 – filters controleren

Verwijder en reinig of vervang de filters volgens de instructies van de fabrikant.

Stap 3 – verdamper inspecteren

Controleer de lamellen op stof en andere vervuiling.

Stap 4 – geschikte verdamperreiniger gebruiken

Gebruik het product volgens de voorgeschreven dosering, inwerktijd en naspoelinstructie.

Stap 5 – ventilator controleren

Controleer de ventilatorrol op aangekoekt vuil.

Stap 6 – condensbak controleren

Controleer of vuil zich in de bak heeft verzameld.

Stap 7 – condensafvoer controleren

Controleer of het water vrij kan worden afgevoerd.

Stap 8 – buitenunit controleren

Verwijder bladeren en andere blokkades rondom de unit.

Stap 9 – warmtewisselaar buiten controleren

Gebruik indien nodig een geschikte condensorreiniger.

Stap 10 – installatie controleren

Monteer alles correct terug en controleer na inschakelen de werking van de installatie.

Welke producten heb ik nodig?

Voor eenvoudig periodiek onderhoud kan een combinatie van verschillende middelen handig zijn.

Bijvoorbeeld:

Binnenunit
→ verdamperreiniger

Condensafvoer
→ condensafvoerreiniger

Buitenunit
→ condensorreiniger

Afwerking
→ kunststof-/oppervlaktereiniger

Geur na reiniging
→ eventueel aircoverfrisser

RJV heeft hiervoor ook een Advanced onderhoudsset voor airconditioning met vier middelen in het huidige assortiment.

Veelgemaakte fouten bij airco reinigen

• Alleen het filter schoonmaken en de rest van de unit nooit controleren.
• Verdamper en condensor automatisch met hetzelfde product behandelen.
• Een huishoudelijke allesreiniger gebruiken.
• Elektronica natspuiten.
• Aluminium lamellen met een harde borstel reinigen.
• Een krachtige hogedrukstraal gebruiken.
• De condensbak en condensafvoer vergeten.
• Een muffe geur alleen met luchtverfrisser maskeren.
• Een product niet volgens de voorgeschreven inwerktijd gebruiken.
• Een no-rinse product en een reiniger die moet worden afgespoeld hetzelfde gebruiken.
• Een lekzoekspray als reinigingsmiddel beschouwen.
• Koeltechnische werkzaamheden uitvoeren zonder de vereiste kennis of bevoegdheden.

Onderhoud van een airco die ook verwarmt

Veel moderne airconditioners zijn feitelijk lucht-luchtwarmtepompen en worden zowel in de zomer als winter gebruikt.

Bij verwarmen veranderen de functies van de binnen- en buitenwarmtewisselaar.

Voor onderhoud blijft echter hetzelfde basisprincipe gelden:

een goede luchtstroom en schone warmtewisselaars zijn belangrijk voor een goede warmteoverdracht.

Daarom is onderhoud ook relevant wanneer een airco voornamelijk als verwarming wordt gebruikt.

Onderhoud van monoblock airco zonder buitenunit

Ook een airco zonder buitenunit heeft luchtfilters en warmtewisselaars die vervuild kunnen raken.

De constructie verschilt echter van een traditionele split-airconditioner.

Volg daarom bij monoblock airconditioners altijd de onderhoudsinstructies van de fabrikant en controleer welke onderdelen voor de gebruiker bereikbaar zijn.

Onderhoud van watergedragen fan-coils

Een watergedragen airco/fan-coil bevat geen koudemiddelcircuit tussen de binnenunit en een buitenunit, maar ook hier stroomt grote hoeveelheden lucht door:

filter → warmtewisselaar → ventilator

Filters, warmtewisselaar en condensafvoer kunnen daarom eveneens onderhoud nodig hebben.

Gebruik reinigingsmiddelen die geschikt zijn voor de gebruikte materialen en volg de instructies van de fabrikant van de fan-coil.

Professionele onderhoudsproducten bij Handelsonderneming RJV

Binnen het huidige assortiment van Handelsonderneming RJV vindt u producten voor verschillende onderhoudswerkzaamheden, waaronder Advanced EasyClean, RTU ECD, Easyfresh, DrainKleen, RTUCC, EasyFoam, EasyFinish, EasyFind, PurAire en verschillende reinigings- en verfrissingsproducten van Niccons.

Hierdoor kunt u het reinigingsmiddel afstemmen op het onderdeel dat daadwerkelijk onderhoud nodig heeft.

Technisch advies over airco reinigen

Weet u niet welk product u nodig heeft?

Bepaal dan eerst:

1. Welk onderdeel wilt u reinigen?
2. Binnenunit of buitenunit?
3. Lichte of zware vervuiling?
4. Moet het product worden afgespoeld?
5. Welk materiaal wordt gereinigd?

Met meer dan 30 jaar ervaring in de installatietechniek helpt Handelsonderneming RJV graag bij het kiezen van het juiste onderhoudsproduct.